Bir bakışta
Koşullar
Oturma izni, ekonomik bir menfaat veya bölgesel bir ihtiyaç olması, faaliyetin ekonomiye olumlu etkiler yaratmasının beklenmesi ve uygulamanın finansmanının öz sermaye veya kredi taahhüdü ile güvence altına alınması durumunda verilebilir (§ 21 Abs. 1 Satz 1)
Değerlendirme Kriterleri
Değerlendirme, diğer hususların yanı sıra, temel alınan iş fikrinin sürdürülebilirliği ve sermaye yatırımı tutarına göre yapılır (§ 21 Abs. 1 Satz 2)
Mezunlar ve Araştırmacılar
Almanya topraklarında devlet üniversitesinde veya devlet tarafından tanınan bir yükseköğretim kurumunda ya da benzeri bir eğitim kurumunda öğrenimini başarıyla tamamlayan kişilere, faaliyetin burada edinilen bilgilerle bir bağlantısı olduğu anlaşılıyorsa, 1. fıkradan farklı olarak kural olarak oturma izni verilir (§ 21 Abs. 2a). Aynı durum, orada belirtilen ikamet izinlerinden birine sahip araştırmacılar ve bilim insanları için de geçerlidir. Ancak faaliyetin araştırmacı veya bilim insanı olarak yürütülen faaliyetle bir bağlantısı olduğu anlaşılmalıdır
45 yaşından büyük olanlar
Oturma izni, yalnızca yeterli bir emeklilik güvencesine sahip olmanız durumunda kural olarak verilir (§ 21 Abs. 3)
Süre sınırlaması
En fazla üç yıl süreli olarak verilir (§ 21 Abs. 4 Satz 1). Serbest meslekler için bu azami süre geçerli değildir (§ 21 Abs. 5 Satz 4)
Yerleşim izni (Niederlassungserlaubnis)
Üç yılın ardından, § 9 Abs. 2 AufenthG’den farklı olarak, § 21 Abs. 4 Satz 2’deki koşulların sağlanması halinde yerleşim izni verilebilir. Serbest meslekler için bu yol geçerli değildir (§ 21 Abs. 5 Satz 4)
Vize
Ülkeye giriş öncesinde ulusal vize (§ 6 Abs. 3 AufenthG), planlanan ikamet yeri için yetkili Yabancılar Dairesi’nin (Ausländerbehörde) önceden onayı alınarak verilir (§ 31 Abs. 1 AufenthV). İznin verilmesi için belirleyici bilgiler daha vize başvurusunda yer alır (§ 5 Abs. 2 AufenthG). § 41 Abs. 1 AufenthV’de belirtilen sekiz ülkenin vatandaşları, gerekli ikamet iznini Almanya topraklarında alabilirler
İkamet izni ve bağımsız çalışma
İkamet izni sahibi olan kişiler, bir kanunla yasaklanmadıkça, bir kazanç getirici faaliyette bulunabilirler. Kazanç getirici faaliyet kanunla sınırlandırılabilir ve yasağın veya sınırlamanın ötesine geçen faaliyetler için izin alınması gerekir. Bağımsız çalışma da bu tür bir kazanç getirici faaliyettir. Her ikamet izninde, kazanç getirici faaliyete izin verilip verilmediği ve bu iznin hangi kısıtlamalara tabi olduğu açıkça belirtilmelidir. Ancak bu husus sıklıkla göz ardı edilmektedir. Planladığınız şirket faaliyetinin böyle bir kazanç getirici faaliyet olup olmadığını her bir vaka için ayrı ayrı inceleriz.
Yaygın bir yanılgı, kendi şirketinde faaliyete başlamak için vizesiz veya Schengen vizesi ile giriş yapmanın yeterli olduğudur. (AB) 2018/1806 sayılı Tüzüğün Ek II’sinde listelenen üçüncü ülke vatandaşları, 180 günlük her dönem içinde en fazla 90 günlük ikamet için vize yükümlülüğünden muaftır. Ancak bu vatandaşlar ile bir Schengen ülkesince verilmiş ikamet izni veya uzun süreli ikamet için ulusal vize sahipleri, ülkeye giriş ve kısa süreli ikamet için ikamet izni şartından muaf değildir.
Başka bir amaçla oturma izni verilmişse veya halihazırda bu tür bir oturma iznine sahipseniz (örneğin, kazanç getirici faaliyet amaçlı oturma izni), § 21 Abs. 6 AufenthG uyarınca, bu ikamet amacını koruyarak bağımsız çalışma yürütmenize izin verilebilir. İkamet izniniz belirli bir istihdam amacıyla verilmişse, yetkili makam diğer kazanç getirici faaliyete izin vermediği sürece ve ölçüde, § 4a Abs. 3 Satz 4 AufenthG uyarınca başka bir kazanç getirici faaliyette bulunmanız yasaktır. Sıklıkla, bağımsız nitelikteki yan faaliyet konusu ancak izin belgesinin uzatılması sırasında gündeme gelir. Oysa bu yasağın ihlali, izin alınmadan yan faaliyetin icra edildiği anda gerçekleşmiş olur.
Bağımsız çalışma için oturma izni koşulları
§ 21 Abs. 1 AufenthG uyarınca, ekonomik bir menfaat veya bölgesel bir ihtiyaç mevcutsa, faaliyetinizin ekonomiye olumlu etkileri olması bekleniyorsa ve faaliyetin gerçekleştirilmesinin finansmanı öz sermaye veya kredi taahhüdü ile güvence altına alınmışsa, size oturma izni verilebilir. Almanya topraklarındaki devlet üniversitelerinden veya devlet tarafından tanınan yükseköğretim kurumlarından ya da benzer eğitim kurumlarından mezun olanlar ile belirli ikamet izinlerine sahip araştırmacılar ve bilim insanları için, aşağıda sık sorulan sorular bölümünde açıklandığı üzere, bu kurallardan farklı olarak kural olarak oturma izni verilir. Değerlendirme sürecine kanunla belirlenen kurumların katılımı gerekmektedir ve bu katılım, zaman planlaması yapılırken sıklıkla hafife alınmaktadır. Projenizin bu şartları karşılayıp karşılamadığını, başvuruyu yapmadan önce biz kontrol ederiz.
Bu şartların değerlendirilmesinde, diğer hususların yanı sıra, temel alınan iş fikrinin sürdürülebilirliği ve sermaye yatırımı tutarı belirleyicidir. Belirli bir yatırım tutarı, ikamet iznini garanti etmez. Zira sermaye tek başına diğer şartların yerini tutmaz. Projenizi destekleyecek belgeleri sizinle birlikte belirleriz.
45 yaşın üzerindeyseniz, § 21 Abs. 3 AufenthG uyarınca oturma izni, ancak uygun bir emeklilik güvencesine sahip olmanız durumunda kural olarak verilir. Bu hükümde belirli bir tutar belirtilmemiştir. Bu kanıtın hazırlanması zaman alır ve birçok durumda başvuru süreci başladıktan sonra temin edilir.
Vize, Yabancılar Dairesi’nin onayı ve vizesiz giriş
Uzun süreli ikamet için, ülkeye girişten önce verilen ulusal vize gereklidir ve oturma izni şartları vize işlemleri sırasında zaten incelenir. Almanya topraklarında bağımsız çalışma yürütmek istediğiniz için, § 31 AufenthV uyarınca vize, planlanan ikamet yeri için yetkili Yabancılar Dairesi’nin önceden onayı gerektirir.
§ 41 Abs. 1 AufenthV’de belirtilen sekiz ülkenin vatandaşları, aralarında Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya’nın da bulunduğu, kısa süreli ikamet dışında bir ikamet için de vizesiz giriş yapabilir ve Almanya topraklarında gerekli ikamet iznini alabilirler. Başvuru, § 41 Abs. 3 AufenthV uyarınca ülkeye girişten itibaren 90 gün içinde yapılmalıdır. Hakkınızda sınır dışı etme kararı alınması veya ikamet sürenizin § 12 Abs. 4 AufenthG uyarınca sınırlandırılması halinde bu süre erken sona erer. Bağımsız çalışmanın kendisi, bu durumda bile bu faaliyete izin veren bir ikamet izni gerektirir. Vizesiz giriş mümkün olduğu için başvuru süresi sıklıkla gözden kaçmaktadır.
Süre Sınırı ve Yerleşim İzni Alınma Süreci
Bağımsız çalışma için verilen oturma izni en fazla üç yıl süreyle sınırlıdır. Üç yılın ardından, § 9 Abs. 2 AufenthG’den farklı olarak, üç yıldır bağımsız çalışıyor olmanız ve § 21 Abs. 4 Satz 2 AufenthG’deki diğer şartların yerine getirilmesi halinde size yerleşim izni verilebilir. Bunlar arasında özellikle, halihazırda yürütülen faaliyetin başarısı ve süresi açısından ticari faaliyetin sürdürülebilir bir şekilde gelişmeye devam edeceği beklentisi olması ve sizin ve sizinle birlikte aile birliği içinde yaşayan, nafakasını karşılamanız gereken yakınlarınızın geçiminin yeterli gelirle güvence altına alınması yer almaktadır. Birçok kişi bu yol için beş yıllık oturma izni ve 60 aylık emeklilik primi ödemesini gerekli görmektedir. Ancak bunlar, bağımsız çalışanlar için geçerli olan düzenlemenin farklılık gösterdiği, yerleşim izni için genel yolun şartlarıdır. Faaliyetinizin bu şartları karşılayıp karşılamadığını, üç yıllık sürenin dolmasından önce sizinle birlikte inceleriz.
Serbest meslek faaliyetleri için ne üç yıllık azami süre ne de bu yol geçerlidir. Serbest meslekler için yerleşim izni, genel şartlara göre değerlendirilir. Size uygun yolu, her bir vaka için ayrı ayrı değerlendirerek belirleriz.
Almanya’da şirket kurmayla ilgili sık sorulan sorular
Schengen vizesi ile ülkeye giriş yapıp şirketimi kurabilir miyim?
Bir Schengen vizesi, § 6 Abs. 2a AufenthG uyarınca ilke olarak bir kazanç getirici faaliyette bulunma hakkı vermez. Uzun süreli ikamet için, ülkeye girişten önce verilmiş bir ulusal vize gereklidir. (AB) 2018/1806 sayılı Tüzüğün Ek II’sinde listelenen üçüncü ülke vatandaşları, 180 günlük her bir dönemde en fazla 90 gün kalmak üzere vize yükümlülüğünden muaftır. Ancak bu vatandaşlar ile bir Schengen ülkesince verilen ikamet izni veya uzun süreli ikamet için ulusal vize sahipleri, ülkeye giriş ve kısa süreli ikamet için ikamet izni şartından muaf değildir.
Serbest meslek sahibiyim. Benim için de aynı şartlar geçerli mi?
Serbest meslek faaliyeti için, § 21 Abs. 5 AufenthG uyarınca, 1. fıkradaki koşullardan farklı olarak oturma izni verilebilir. Mesleğiniz için bir izin gerekliyse, bu izin verilmiş veya verileceği taahhüt edilmiş olmalıdır. En fazla üç yıl ile sınırlı süre ve üç yıl sonra yerleşim izni alma yolu, serbest meslekler için geçerli değildir. Bu durumda özellikle, § 9 Abs. 2 AufenthG’deki genel şartlara göre, beş yıllık oturma izni ile verilen yerleşim izni söz konusu olur. Faaliyetinizin serbest meslek olarak kabul edilip edilmeyeceğini § 21 AufenthG düzenlememektedir. Bunu, mesleğiniz için her bir vaka ayrı ayrı değerlendirerek netleştiririz.
Almanya’da üniversite eğitimi aldım. Bu şartlar benim için de geçerli mi?
Almanya topraklarındaki bir devlet üniversitesinde, devlet tarafından tanınan bir yükseköğretim kurumunda veya benzeri bir eğitim kurumunda eğitiminizi başarıyla tamamladıysanız, § 21 Abs. 2a AufenthG uyarınca, 1. fıkradaki şartlardan farklı olarak bağımsız çalışma için kural olarak oturma izni verilir. Aynı durum, araştırmacı veya bilim insanı olarak §§ 18b, 18d, 19c Abs. 1 AufenthG uyarınca bir oturma iznine veya AB Mavi Kartına (Blaue Karte EU) sahipseniz de geçerlidir. Planlanan bağımsız çalışma, yükseköğretimde edinilen bilgilerle veya araştırmacı ya da bilim insanı olarak yürüttüğünüz faaliyetle bir bağlantı içermelidir. Öğrenim dönemindeki ikamet ile iş hayatına geçişe ilişkin ayrıntılar Mesleki eğitim ve üniversite eğitimi sayfasında yer almaktadır. Başvuru öncesinde bu bağlantıyı sizinle birlikte gözden geçiririz, çünkü başvuruda bu bağlantı genellikle yeterince ayrıntılı bir şekilde açıklanmamaktadır.
Güncelleme tarihi: 9 Eylül 2026. İçerikten sorumlu: Avukat Gülay Tasli, göç hukuku ve sosyal hukuk alanlarında uzman avukat (Fachanwältin für Migrationsrecht und für Sozialrecht).
