Serbest dolaşım hakkı

Yasanın kapsadığı kişiler

Yasanın kapsadığı diğer gruplar arasında, başvuru üzerine giriş ve ikamet hakkı verilebilen yakın kişiler de bulunmaktadır. Bir AB vatandaşının üçüncü ülke vatandaşı olan aile üyeleri için ikamet hakkı konusunda özel avantajlar geçerlidir. Serbest dolaşım yasası/AB yasası mı yoksa genel yabancılar yasası mı sizin için geçerli olduğunu, danışmanlığın başında netleştiririz.

Beş yıl sonra kazanılan daimi ikamet hakkı

Bir AB vatandaşı olarak beş yıldır Federal Almanya topraklarında sürekli ve yasal olarak ikamet ediyorsanız, § 4a Abs. 1 FreizügG/EU uyarınca, serbest dolaşım koşullarının halen mevcut olup olmadığına bakılmaksızın, daimi ikamet hakkı (Daueraufenthaltsrecht) kazanırsınız. AB vatandaşı olmayan aile üyeleriniz, beş yıldır sizinle birlikte Federal Almanya topraklarında sürekli ve yasal olarak ikamet etmişlerse, daimi ikamet hakkı kazanırlar. Sıkça sanıldığının aksine, bir kez kazanılan daimi ikamet hakkı tekrar kaybedilebilir: Doğası gereği sadece geçici olmayan bir nedenden ötürü arka arkaya iki yıldan fazla süreyle ülkeden uzak kalmak, bu hakkın kaybına yol açar (§ 4a Abs. 7 FreizügG/EU) ve bu kaybı Yabancılar Dairesi (Ausländerbehörde) tespit edebilir. Başvuru üzerine AB vatandaşlarına daimi ikamet hakkı belgesi verilir ve AB vatandaşı olmayan, daimi ikamet hakkına sahip aile üyelerine de başvuru üzerine daimi ikamet kartı düzenlenir. Daimi ikamet hakkının ardından vatandaşlığa alınmanın (Einbürgerung) mümkün olup olmadığı ve yerleşim izni ile arasındaki farkın ne olduğu konusunda sizinle memnuniyetle görüşürüz.

Yetkili makam serbest dolaşım hakkının kaybedildiğini tespit ederse

Yabancılar Dairesi, sürekli yasal ikametin başlamasından itibaren beş yıl içinde bu hakkın koşullarının ortadan kalkması veya mevcut olmaması durumunda serbest dolaşım hakkının kaybedildiğini tespit edebilir. Söz konusu kişinin, sahte veya tahrif edilmiş belgeler ya da yanlış gerçekleri beyan ederek bu hakkın bir koşulunun varlığını taklit ettiği tespit edilirse, yetkili makam ayrıca bu hakkın mevcut olmadığını tespit edebilir. Bundan bağımsız olarak, yetkili makam, Kamu Düzeni, Güvenlik veya Sağlık nedenleriyle § 6 FreizügG/EU uyarınca hakkın yitirildiğini tespit edebilir. Bu hüküm, başka nedenlere izin vermez.

Yaygın bir kanının aksine, ceza hukuku kapsamında verilen bir mahkûmiyet kararı tek başına § 6 uyarınca bir tespit yapılmasını haklı çıkarmak için yeterli değildir. Aksine, toplumun temel çıkarlarını etkileyen fiili ve yeterince ciddi bir tehlike bulunmalıdır. Daimi ikamet hakkının kazanılmasından sonra, böyle bir tespit ancak ağır nedenlerle yapılabilir. Son on yıl içinde Federal Almanya topraklarında ikamet ettiyseniz, böyle bir tespit ancak kamu güvenliği ile ilgili zorunlu nedenlerle yapılabilir.

Hakkınızın kaybedildiği veya mevcut olmadığı tespit edilirse, § 7 Abs. 1 FreizügG/EU uyarınca ülkeden ayrılmakla yükümlüsünüz. Kararda kural olarak sınır dışı edilme uyarısı yapılır ve bir ülkeden ayrılma süresi belirlenir. Acil durumlar hariç olmak üzere, bu süre en az bir ay olmalıdır. Verwaltungsgerichtsordnung (İdare Mahkemeleri Usul Kanunu) § 80 Abs. 5 uyarınca geçici hukuki koruma talebinde bulunulursa, talep hakkında karar verilene kadar sınır dışı etme işlemi gerçekleştirilemez. Bu tür davalarda sizi temsil ederiz.

Göç ve sosyal hukuk kesişimiiyle bağlantı

Serbest dolaşım hakkının olup olmadığı ve ne kadar süreyle geçerli olacağı, sıklıkla çalışma durumuna bağlıdır. AB vatandaşlarının SGB II veya SGB XII uyarınca sosyal yardımlardan yararlanıp yararlanamayacağı, büyük ölçüde bu iki yasanın hariç tutma hükümlerine bağlıdır. Yardımlardan yararlanma hakkınızın olup olmadığını, her bir vaka için ayrı ayrı inceleriz.

AB vatandaşlarının aile birleşimi

AB vatandaşlarının aile birleşimi için, aile üyeleri üçüncü bir ülkeden gelse bile özel ayrıcalıklar geçerlidir. Almanya’da çalışan veya bağımsız çalışan olarak serbest dolaşım hakkına sahipseniz, aile üyeleriniz § 3 Abs. 1 FreizügG/EU uyarınca, size eşlik ediyor veya size katılıyor olmaları koşuluyla, ülkeye giriş ve ikamet hakkına sahiptir. Buna karşılık, çalışmayan bir AB vatandaşı olarak serbest dolaşım hakkına sahipseniz, aile birleşimi için yeterli sağlık sigortası ve yeterli geçim kaynağı şartı aranır. Ayrıca, öğrenci olarak Almanya topraklarında bulunuyorsanız, yalnızca belirli aile üyeleri giriş ve ikamet hakkına sahiptir. AB vatandaşı olmayan aile üyelerinin ülkeye giriş için prensip olarak vizeye ihtiyaç duydukları, ancak bu vizenin verilmesi için herhangi bir ücret alınmadığı gerçeği sıklıkla gözden kaçmaktadır. Aile üyelerinizin kanun kapsamında aile üyesi olarak kabul edilip edilmediğini sizinle birlikte memnuniyetle netleştiririz.

Serbest dolaşım hakkı ile ilgili sık sorulan sorular

AB vatandaşı olarak ikamet iznine ihtiyacım var mı?

Hayır. Bir AB vatandaşı olarak ülkeye giriş için vizeye, kalış için de ikamet iznine ihtiyacınız yoktur (§ 2a Abs. 1 Satz 1 FreizügG/EU). Üç aya kadar olan ikametler için geçerli bir kimlik kartı veya pasaport yeterlidir. Ancak Yabancılar Dairesi, ülkeye girişinizden üç ay sonra serbest dolaşım hakkının şartlarını yerine getirdiğinizi inandırıcı şekilde ortaya koymanızı (glaubhaft machen) talep edebilir (§ 5 Abs. 2 Satz 1 FreizügG/EU).

İşimi kaybedersem ne olur?

Bir yıldan fazla süreyle çalıştıktan sonra istem dışı olarak işinizi kaybederseniz ve yetkili İş Ajansı (Agentur für Arbeit) işsizliğinizi teyit ederse, giriş ve ikamet hakkınız etkilenmez (§ 2 Abs. 3 FreizügG/EU). Bir yıldan az bir süre çalıştıktan sonra, kendi iradeniz dışında işsiz kalmanız ve bu durumun yetkili İş Ajansı tarafından teyit edilmesi halinde, bu hak altı ay süreyle etkilenmez. Bir yıldan fazla bir süre bağımsız çalışma faaliyetinde bulunduktan sonra, kendi iradeniz dışında, kontrolünüz dışında gelişen koşullar nedeniyle faaliyetinizi sonlandırmak zorunda kalırsanız, bu hak da etkilenmez. Aynı durum, hastalık veya kaza nedeniyle geçici iş göremezlik hallerinde ve kanunla düzenlenmiş diğer durumlarda da geçerlidir. İş aramak amacıyla en fazla altı ay boyunca serbest dolaşım hakkına sahipsiniz. Bu sürenin ötesinde ise, iş aramaya devam ettiğinizi ve işe alınma konusunda makul bir ihtimaliniz olduğunu kanıtlayabildiğiniz sürece bu haktan yararlanabilirsiniz (§ 2 Abs. 2 Nr. 1a FreizügG/EU). İkamet hakkınız yalnızca iş aramaya dayalıysa, SGB II ve SGB XII kapsamındaki yardımlardan mahrum kalabilirsiniz. Sizin durumunuzda neyin geçerli olduğunu memnuniyetle inceleriz.

Üçüncü bir ülkeden gelen aile üyelerim bana katılabilir mi?

Almanya’da çalışan veya bağımsız çalışan olarak serbest dolaşım hakkına sahipseniz, aile üyeleriniz size eşlik ediyor veya size katılıyorsa, giriş ve ikamet hakkına sahiptir (§ 3 Abs. 1 FreizügG/EU). Buna karşılık, çalışmayan bir AB vatandaşı olarak serbest dolaşım hakkına sahipseniz, aile birleşimi için yeterli sağlık sigortası ve yeterli geçim kaynağı şarttır. Ayrıca, öğrenci olarak Almanya’da bulunuyorsanız, yalnızca belirli aile üyelerinizin giriş ve ikamet hakkı vardır. AB vatandaşı olmayan aile üyelerinin ülkeye giriş için prensip olarak vizeye ihtiyaç duydukları, ancak bu vizenin verilmesi için herhangi bir ücret alınmadığı gerçeği sıklıkla gözden kaçmaktadır. Aile üyelerinizin bu kapsamda olup olmadığını sizinle memnuniyetle görüşürüz.

Güncelleme tarihi: 9 Eylül 2026. İçerikten sorumlu: Avukat Gülay Tasli, göç hukuku ve sosyal hukuk alanlarında uzman avukat (Fachanwältin für Migrationsrecht und für Sozialrecht).