Oturma izni (Aufenthaltserlaubnis)

İkamet izninin verilmesi ve uzatılması, ikamet amacına bağlıdır

Almanya Federal Cumhuriyeti’ne ulusal vize ile giriş yaptıysanız, bir sonraki adım vizenin oturma iznine dönüştürülmesidir. Bunun için bir başvuru yapmanız gerekir. Bu konuda ikamet ettiğiniz yerdeki belediye Yabancılar Dairesi yetkilidir.

Oturma izninin verilmesi, ikamet amacınıza bağlıdır. Her ikamet izni için temel şart, kural olarak yeterli geçim güvencesinin sağlanmış olması ve belirtilen ikamet amacının hâlâ gerçekleştirilebilir olmasıdır.

Üniversite eğitimi amacıyla giriş yapmış ve üniversite eğitiminizi yarıda bırakmışsanız, Yabancılar Dairesi, amaç ortadan kalktığı için kural olarak oturma iznini uzatmaz.

Bu durum aile birleşimi için de geçerlidir. Örneğin, evlilik birliği içinde ortak yaşam artık devam etmiyorsa ve bağımsız bir ikamet hakkı doğmamışsa, Yabancılar Dairesi oturma izninizi vermez veya uzatmaz.

Amacın ortadan kalkması durumunda, bu arada başka ikamet gerekçelerinin oluşup oluşmadığı her zaman kontrol edilmelidir.

Belediye Yabancılar Dairesi’ndeki risk, mevcut durumun muhtemelen tam olarak ele alınmaması ve ikamet gerekçesinin yalnızca tek bir bakış açısıyla değerlendirilmesidir. Oysa bu arada başka bir ikamet gerekçesi de söz konusu olabilir.

Amaç ortadan kalkması, mutlaka ikametinizin sona ermesi anlamına gelmez. Uzatma yerine, başka bir ikamet izninin verilmesi söz konusu olabilir. Örneğin, üniversite eğitimini tamamlamış ve bir işe başlamak isteyen kişiler, kazanç getirici faaliyet amaçlı oturma izni başvurusunda bulunabilirler. Evlilik birliği içinde ortak yaşamın sona ermesinden sonra, bağımsız bir ikamet hakkı doğmuş olabilir.

Değişiklikte belirleyici olan zamanlamadır. Oturma izninizin süresi dolmadan önce başka bir ikamet izni başvurusunda bulunursanız, Yabancılar Dairesi’nin karar vermesine kadar mevcut oturma izniniz geçerliliğini korur. Başvurunun geç yapılması durumunda bu geçerlilik etkisi kendiliğinden devreye girmez. Sizin durumunuzda hangi ikamet gerekçesinin geçerli olabileceğini ayrı olarak inceleriz.

Başvuru

Oturma izninizin süresi dolmadan önce zamanında uzatma başvurusunda bulunmanız son derece önemlidir.

Büyük bir hukuki yanılgı, belediye Yabancılar Dairesi’nin ikamet izninizin süresinin dolmak üzere olduğunu size kendiliğinden bildireceği yönündeki yaygın kanıdır. Yabancılar Dairesi’nin böyle bir yükümlülüğü yoktur. Aksine, sürekli olarak geçerli bir ikamet iznine sahip olmaya özen göstermek sizin yükümlülüğünüzdür. Her şeyden önce, ikamet izninizin süresi dolmadan önce zamanında uzatma başvurusunda bulunmalısınız.

Yalnızca oturma izninin süresi dolmadan önce zamanında başvuru yapılması, § 81 Abs. 4 Satz 1 AufenthG uyarınca geçerliliğin devamı etkisini (Fortgeltungswirkung) tetikler. Bu, Yabancılar Dairesi tarafından yeni bir karar verilene kadar mevcut ikamet izninin geçerliliğinin devam ettiği anlamına gelir. Buna karşılık, başvuru geç yapılırsa, geçerli ikamet izninin süresi dolduğunda izinsiz ikamet durumu ortaya çıktığı için ülkeden ayrılma yükümlülüğü doğar. Yabancılar Dairesi, haksız bir zorluk yaşanmasını önlemek amacıyla § 81 Abs. 4 Satz 3 AufenthG uyarınca geçerliliğin devam etmesini emredebilir.

Sürekli ikamet hakkına giden yol

Oturma izni, süresiz ikamete giden yolu açar. Oturma izni Almanya’da kalıcı ikameti garanti etmediğinden, mümkün olduğunca çabuk süresiz ikamet izni almaya çalışmalısınız.

Süresiz ikamet izni olarak özellikle yerleşim izni (Niederlassungserlaubnis) ve AB uzun süreli ikamet izni (Erlaubnis zum Daueraufenthalt-EU) söz konusu olabilir. Yerleşim izni, beş yıldır oturma iznine sahip olmanız ve diğer yasal şartların da yerine getirilmesi durumunda verilir. AB uzun süreli ikamet izni için ise beş yıldır ikamet izniyle Almanya topraklarında bulunmanız ve yine diğer yasal şartları yerine getirmeniz gerekir. Çoğu zaman, sadece beş yılın yeterli olduğu düşünülür. Ancak durum böyle değildir.

Bazı durumlarda, her iki izne de hak kazanma imkanı yasal olarak hariç tutulmuştur. Örneğin, üniversite eğitimi amacıyla oturma izniyle Almanya’da bulunan kişiler, bu ikamet süresince ne beş yıl sonra yerleşim izni ne de AB uzun süreli ikamet izni alma hakkına sahiptir. Sizin durumunuzda bu iki izinden hangisinin söz konusu olacağı, özellikle bugüne kadarki ikamet geçmişinize ve ikamet amacınıza bağlıdır. Bunu her bir vaka için ayrı ayrı değerlendiririz.

Oturma izniyle ilgili sık sorulan sorular

Oturma izniyle çalışabilir miyim?

Oturma izniyle, bir kanun tarafından yasaklanmadıkça, kazanç getirici faaliyette bulunabilirsiniz. Kazanç getirici faaliyet, kanunla sınırlandırılmış da olabilir. Kazanç getirici faaliyette bulunmanıza izin verilip verilmediği ve herhangi bir kısıtlama olup olmadığı, oturma izninizde belirtilmiş olmalıdır. Oturma izniniz belirli bir istihdamı icra etmek amacıyla verilmişse, yetkili makam başka bir kazanç getirici faaliyeti icra etmenize izin vermediği sürece ve ölçüde, başka bir kazanç getirici faaliyette bulunmanız yasaktır. Bu konuda size memnuniyetle danışmanlık hizmeti sunarız.

Uzatma başvurusunu geç yaparsam ne olur?

Yalnızca oturma izninin süresi dolmadan önce zamanında başvuru yapılması, § 81 Abs. 4 Satz 1 AufenthG uyarınca geçerliliğin devamı etkisini tetikler. Bu, Yabancılar Dairesi tarafından yeni bir karar verilene kadar mevcut ikamet izninin geçerliliğinin devam ettiği anlamına gelir. Başvurunun geç yapılması durumunda, bu geçerliliğin devamı etkisi kendiliğinden devreye girmez. Yabancılar Dairesi, haksız bir mağduriyeti önlemek amacıyla § 81 Abs. 4 Satz 3 AufenthG uyarınca geçerliliğin devam etmesini emredebilir. Böyle bir durumda, zamanında bir avukattan danışmanlık alın.

Güncelleme tarihi: 9 Eylül 2026. İçerikten sorumlu: Avukat Gülay Tasli, göç hukuku ve sosyal hukuk alanlarında uzman avukat (Fachanwältin für Migrationsrecht und für Sozialrecht).